การฉีดสาร botulinum toxin และ hyaluronic acid filler จัดเป็นหัตถการที่ได้รับความนิยม อย่างมากในทางการแพทย์ด้านความงาม เนื่องจาก การฉีด botulinum toxin และ hyaluronicacid fller มีข้อบ่งชี้แตกต่างกัน

ในผู้ป่วยบางรายอาจมีความจำเป็นต้องฉีดสารทั้งสองชนิดร่วมกัน หรือทำการรักษาร่วมกับกรใช้เลชอร์หรือเทคโนโลยีอื่น ๆ เช่น radiofrequency, focused ultrasound เป็นต้น เพื่อผลการรักษาที่ดี เนื้อหาในบทนี้จะกล่าวถึงสาร botulinum toxin และ hyaluronic acid fller ในภาพรวม กลไกการออกฤทธิ์ และคุณสมบัติทางเกสัชวิทยาของสารทั้งสองชนิด

Botulinum toxin

Botulinum toxin ออกฤทธิ์ต่อระบบ กล้ามเนื้อลายโดยมีฤทธิ์ยับยั้งการหลั่งสาร acetylcholine จากปลายประสาทที่บริเวณ neuromuscular junction สาร botulinum
toxin มีหลายชนิด แต่ละชนิดมีข้อแหกต่างกัน ไปบ้างในแง่ของการออกฤทธิ์ทางเภสัชวิทยา

ชนิดของ botulinum toxin

ชนิดของ botulinum toxin สาร botulinum toxin เกิดจากการสังเคราะห์จากเชื้อ Clostidium botulinum ซึ่งเป็นเชื้อ ประเภท Gram positive, anaerobic bacteriaas botulinum toxin มีหลาย serotype เช่น A , B , C , D , E , F , G เป็นต้น botulinum toxin มีน้ำหนักโมเลกุล 150 kilodalton (kDa) ซึ่ประกอบด้วย heavy chain (100 kDa) และlight chain (50 kDa) มีการเชื่อมจับกันโดย heat-sensitive disulfide bonds โดยแต่ละ serotype จะมีความแตกต่างกันที่ light chain ชนิดของ botulinum toxin ที่ใช้ในทางคลินิกได้แก่ botulinum toxin type A และ type B โดยชนิดที่มีข้อบ่งใช้ทางด้านความงาม คือ botulinum toxin type A เท่านั้น นอกจากนี้ ยังพบว่า botulinum toxin A มี potency สูงที่สุด

กลไกการออกฤทธิ์

กลไกการออกฤทธิ์ ภายหลังจากการฉีต botulinum toxin เข้าสู่กล้ามเนื้อแล้ว ตัวยาจะจับกับ synaptotagmin โดยกลไกที่เรียกว่า receptor mediated endocytosis หลังจากนั้น heavy chain (100 kDa) และ light chain (50 kDa) จะมีการแยกตัวจากกันโดย tissue proteinase โดย heavy chain จะจับกับ neuronal ectoacceptor ทำให้เกิด membreane translocation และ endocytosis และทำให้เกิดการเคลื่อนตัวของ light chain ไปยัง cytoplasm ของเซลล์ประสาท ส่งผลให้เกิดการออกฤทธิ์โดยการจับกับ soluble NSF (N-ethylmaleimide-sensitive fusion protein) attachment protein receptor (SNARE) และทำให้เกิดการแยกตัวของ SNARE โดย zinc-dependent endopeptidase

SNARE คือ กลุ่มของโปรตีน ประกอบด้วย โมเลกุล 3 ชนิด ได้แก่
1) synaptobrevin/vesicle-associated
membrane protein (VAMP)
2) 25-kDa synaptosomal-associated
protein (SNAP 25)
3) syntaxin

กลไกการออกฤทธิ์ของ botulinum toxin.
Ach: Acetylcholine;
BTX-A: botulinum toxin
type A; SNAP 25:25-kDa
synaptosomal-associated
protein; VAMP:
vesicle-associated
membrane protein

พบว่า botulinum toxin type A จะจับ กับ 25-kDa synaptosomal-associated
protein และ botulinum toxin type B จะจับกับๆ synaptobrevin/vesicle-associated
membrane protein

ตามปกติ SNARE จะมีหน้าที่ส่งเสริมให้ เกิดการหลั่ง acetylcholine จากปลายประสาทเมื่อมีการจับกันระหว่าง light chain ของ botulinum toxin และ SNARE จะทำให้ SNARE ไม่สามารถทำงานได้ตามปกติ จึงไม่เกิด การหลั่ง acetylcholine ที่บริเวณปลายประสาท ดังนั้น nicotinic receptor จึงไม่เกิดการกระตุ้น ส่งผลให้กล้ามเนื้อคลายตัว รวมทั้งการลด การทำงานของระบบประสาทอัตโนมัติที่ใช้ acetylcholine เป็นสารสื่อประสาท เช่น ต่อมเหงื่อ
เป็นต้น กลไกการออกฤทธิ์ของ botulinum toxin ดังแสดงในรูปที่ข้างบน

อย่างไรก็ตาม เมื่อกล้ามเนื้อไม่ได้รับการ กระตุ้นด้วย acetylcholine จะเกิดการปรับตัวเพื่อให้กลับมาทำงานได้ตามปกติอีกครั้ง กล่าวคือจะเกิดการสร้าง axon ใหม่ขึ้นบริเวณปลายประสาทโดยเริ่มเกิดที่ 10 วันหลังจากได้รับ botulinum toxin และการหดตัวของกล้ามเนื้อจะค่อย ๆ กลับมาเป็นปกติอีกครั้งภายใน 3-6 เดือน

Botulinum toxin type A ที่ใช้ในทางคลินิก

Botulinum toxin type A ที่ได้รับรองโดย องค์การอาหารและยาประเทศสหรัฐอเมริกา (US FDA) สำหรับการรักษารอยย่นชนิดขมวดคิ้ว (glabellar frown line) ได้แก abobotuli-numtoxin A, incobotulinumtoxin A และ onabotulinumtoxin A พบว่า botulinum toxin type A แต่ละชนิดจะมีความแตกต่างกันในกระบวนการผลิต โปรตีนที่จับ น้ำหนักโมเลกุล ปริมาณ neurotoxin ต่อหนึ่งหน่วยของยา เป็นต้น เนื้อหาในบทนี้จะกล่าวเฉพาะbotulinum toxin ที่ผ่านการรับรองโดยองค์การอาหารและยาสหรัฐอเมริกาเท่านั้น

โบท็อก

1) Onabotulinumtoxin A คือ botulinum toxin type A ที่มีการรวมตัวกับ hemagglutinin ซึ่งเป็น protein ชนิดหนึ่งเพื่อให้โมเลกุลใหญ่ขึ้น โดยมีน้ำหนักโมเลกุล 900 kDa สาร onabotu – linumtoxin A จัดเป็น botulinum toxin ตัวแรกที่ผ่านการรับรองโดยองค์การอาหารและยาสหรัฐอเมริกให้มีการนำมาใช้ในทางคลินิกภายใต้ซื้อการค้า Botox ตั้งแต่ ค ศ. 1990 3


2) Abobotulinumtoxin A จัดเป็นbotulinum toxin ชนิดที่ 2 ที่ผ่านการรับรองโดยองค์กรอาหารและยาสหรัฐอเมริกาในปี ค.ศ. 2009 ภายใต้ชื่อการค้า Dysport สำหรับ
น้ำหนักโมเลกุลของ abobotulinumtoxin รวมกับ complexing protein อยู่ที่ประมาณ 400-500 kDa


3) Incobotulinumtoxin A เป็น botulinumtoxin ที่อยู่ในรูป free form กล่าวคือไม่มีการ
รวมตัวของ toxin กับ protein อื่น ๆ จึงมีน้ำหนักโมเลกุล 150 kDล ซึ่งเป็นรูปแบบของตัวยาที่ออกฤทธิ์ที่ neuromuscular junction โดยตรง ตัวยาผ่านการรับรองโดยองค์การอาหาร
และยาสหรัฐอเมริกาในปี ค.ศ. 2011 ภายใต้ชื่อการค้า Xeomin

Complexing proteiทs อาจมีประโยชน์ในการทำให้โมเลกุลของ botulinum toxin มีความคงตัวมากขึ้น และทำให้ตัวยาจับกับเนื้อเยื่อกล้ามเนื้อดีขึ้น แต่การมี complexingprotein อาจทำให้เกิดการกระตุ้นให้ร่างกายเกิดการสร้าง antibody และทำให้การตอบสนองต่อยาลดลงได้ในอนาคต3

Botulinum toxin type B ที่ใช้ในทางคลินิก

1) Rimabotulinumtoxin B เป็น botulinum toxin ที่ถูกรับรองโดยองค์การอาหารและยาสหรัฐอมริกาให้ใช้ในโรคในกลุ่ม neuromuscular เท่านั้น อย่างไรก็ตามมีการนำมาใช้ในทางความงามในลักษณะ off-label use ในผู้ที่มีปัญหาดื้อต่อยากลุ่ม botulinumtoxin A พบว่า botulinumtoxin B ออกฤทธิ์เร็วกว่า botulinumtoxin A แต่มีระยะเวลาออกฤทธิ์สั้นกว่า โดยทั่วไป botulinumtoxin B ออกฤทธิ์นานประมาณ 2 เดือน เท่านั้น นอกจากนี้ ยังพบว่าตัวยามีอาการปวดขณะฉีดค่อนข้างมากจึงไม่นิยมใช้ในทางความงาม

การกระจายตัวของยา (diffusion)

การกระจายตัวของ botulinum toxin ขึ้นกับหลายปัจจัย ดังนี้
1) ชนิดของ botulinum toxin พบว่า onabotulinum toxin และ incobotulinum
toxin มีการกระจายตัวเท่า ๆ กัน แต่ abobotu-linum toxin มีการกระจายตัวมากกว่า
2) ปริมาตรของยาที่ฉีด
3) ความเข้มข้นของการผสมยา
4) ปริมาณยา

การฉีด botulinum toxin ในบางตำแหาอาจต้องการการกระจายตัวที่มาก เช่น การรักษา
ภาวะ hyperhidrosis เป็นต้น อย่างไรก็ตามการกระจายตัวของ botulinum toxin ในบาง
ตำแหน่งหากมากเกินไปอาจเกิดผลข้างเคียงได้เช่น กรณีฉีดบริเวณกล้ามเนื้อมัดเล็กบริเวณ ใบหน้า เป็นต้น

การฉีด botulinum

ฉีดโบท็อก คืออะไร ?

ติดตามโปโมชั่นตลอดทั้งปีได้ที่ All About Clinic

-`-ขอบคุณข้อมูลจาก Cosmetic Dermatology and Lasers

การฉีด botulinum

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *