เชื้อราบนหนังศีรษะ ทำให้ ผมร่วง ถาวรได้จริงหรือ ?
ปัญหาผมร่วงเป็นสิ่งที่หลายคนต้องเผชิญ ไม่ว่าจะเพศชายหรือหญิง สาเหตุของผมร่วงมีหลายปัจจัย หนึ่งในนั้นที่ถูกพูดถึงกันบ่อยคือ เชื้อราบนหนังศีรษะ ซึ่งหลายคนอาจสงสัยว่า เชื้อรานั้นอันตรายแค่ไหน ? และมีโอกาสทำให้ผมร่วงถาวรหรือไม่ ? บทความนี้จะพาคุณมาทำความรู้จักกับ เชื้อราบนหนังศีรษะในเชิงลึก พร้อมตอบคำถามสำคัญว่า “เชื้อรา ทำให้ผมร่วงถาวรได้จริงหรือ?”
เชื้อราบนหนังศีรษะ เกิดจากอะไร ?
เชื้อราที่หนังศีรษะ สามารถติดต่อได้ทั้งจากคนสู่คน จากสัตว์สู่คน ผู้ที่อยู่ในกลุ่มระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอ และเด็กควรระมัดระวัง การติดเชื้อราที่หนังศีรษะ หรือโรคกลาก Tinea Capitis (ทีเนีย แคพิทิส) อยู่ในกลุ่มเชื้อรา Dermatophytes (เดอร์มาโทไฟต์) ที่เจริญเติบโตได้ดีในที่อับชื้น โดยเฉพาะหนังศีรษะที่มีความมัน การติดเชื้อราบนหนังศีรษะ จะมีลักษณะที่แตกต่างกันออกไป ขึ้นอยู่กับชนิดของเชื้อรา ซึ่งอาจจะมีอาการดังนี้
- หนังศีรษะแดง ลอกเป็นขุย
- คันศีรษะเรื้อรัง
- ผมร่วงเป็นหย่อม ๆ
- มีสะเก็ดหรือแผลหนอง
- หนังศีรษะเป็นผื่น หรือมีตุ่มนูน
อาการที่รุนแรง
หากปล่อยทิ้งไว้ ไม่ได้รับการรักษาที่เหมาะสม รวมไปถึงการรักษา เชื้อราบนหนังศีรษะเอง โดยไม่ได้นับการวินิจฉัยจากแพทย์ อาการอาจพัฒนาไปสู่อาการติดเชื้อที่รุนแรงขึ้น เช่น
- การอักเสบรุนแรง – หนังศีรษะบวม แดง และอาจมีหนอง
- ชันนะตุ – เป็นการอักเสบรุนแรงที่ทำให้เกิดตุ่มใหญ่บริเวณหนังศีรษะ อาจมีหนองไหลออกมา
- การติดเชื้อแบคทีเรียร่วม – อาจเกิดจากการเกาจนเกิดแผล
ชนิดของเชื้อรา
เชื้อราที่ทำให้เกิดการติดเชื้อบนหนังศีรษะมีหลายชนิด แต่ที่พบบ่อยที่สุดคือ
- Microsporum canis – เป็นเชื้อราที่มักติดต่อมาจากสัตว์เลี้ยง โดยเฉพาะแมวและสุนัข เชื้อราชนิดนี้สามารถอยู่รอดบนพื้นผิวต่างๆ ได้นาน
- Trichophyton tonsurans – เป็นเชื้อราที่แพร่กระจายระหว่างคนกับคนได้ง่าย มักพบในเด็กวัยเรียน
- Microsporum persicolor – เป็นเชื้อราที่พบได้บ่อยในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมถึงประเทศไทย
เชื้อราทำให้ ผมร่วง ได้อย่างไร ?
เมื่อเชื้อราเจริญเติบโตบนหนังศีรษะ มันสามารถทำลายโครงสร้างของรูขุมขนได้ โดยเฉพาะในกรณีที่ไม่ได้รับการรักษา เชื้อราอาจรุกล้ำลึกลงไปในรูขุมขน ทำให้ผมหลุดร่วงเป็นหย่อม ๆ และบางรายอาจเกิด “รอยแผลเป็น” ที่รูขุมขนถูกทำลาย ซึ่งเมื่อเป็นเช่นนี้ รากผมจะไม่สามารถงอกใหม่ได้อีก จึงทำให้เกิด ผมร่วงแบบถาวร อย่างไรก็ตาม ในกรณีที่เชื้อราได้รับการวินิจฉัย และรักษาอย่างทันท่วงที โอกาสเกิดผมร่วงถาวรจะน้อยมาก เพราะรูขุมขนยังไม่ถูกทำลายถาวร
ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เชื้อราลุกลาม และรุนแรง
แม้ว่าเชื้อราจะไม่ใช่สิ่งใหม่ แต่มีปัจจัยหลายอย่างที่ทำให้การติดเชื้อราบนหนังศีรษะลุกลามและมีความรุนแรงมากขึ้น ได้แก่
- สภาพแวดล้อมที่อับชื้น เช่น การสวมหมวกบ่อย ๆ โดยไม่ระบายอากาศ
- หนังศีรษะมัน เพราะไขมันส่วนเกินเป็นแหล่งอาหารชั้นดีของเชื้อรา
- ใช้ของร่วมกับผู้อื่น เช่น หวี ผ้าเช็ดผม หมวก
- ภูมิคุ้มกันต่ำ เช่น เด็ก ผู้สูงอายุ หรือผู้ป่วยเรื้อรัง
- การละเลยดูแลสุขอนามัยหนังศีรษะ ไม่สระผมสม่ำเสมอ หรือใช้ผลิตภัณฑ์ที่ก่อให้เกิดการระคายเคือง
เชื้อราทำให้ ผมร่วงถาวร จริงหรือไม่ ?
- ผมร่วงชั่วคราว หากเชื้อราอยู่เพียงที่ผิวหนังชั้นบน และยังไม่ทำลายรูขุมขนอย่างรุนแรง การรักษาอย่างถูกต้อง และทันเวลา เช่น การใช้ยาฆ่าเชื้อรา (antifungal) ทั้งแบบทาน และแบบทา จะสามารถหยุดการลุกลามของเชื้อราได้ และเมื่อเชื้อราหาย รูขุมขนจะสามารถกลับมาทำงานได้ตามปกติ ผมจึงมีโอกาสงอกใหม่ในบริเวณที่ร่วงไป
- ผมร่วงถาวร ผมไม่สามารถงอกกลับมาได้ หากปล่อยให้เชื้อราลุกลามอย่างรุนแรงจนเกิดแผลเป็นบริเวณรูขุมขน จะทำให้รากผมถูกทำลาย และไม่สามารถงอกใหม่ได้อีก ก่อให้เกิด “ศีรษะล้านเป็นหย่อมถาวร” ซึ่งในกรณีนี้อาจต้องพึ่งวิธีการรักษาอื่น ๆ เช่น การปลูกผม เพื่อแก้ปัญหาในระยะยาว
การรักษาเชื้อราบนหนังศีรษะ
การวินิจฉัยเชื้อราบนหนังศีรษะสามารถทำได้โดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ อาจใช้วิธีการต่อไปนี้
- ตรวจสอบด้วยกล้องขยาย
- การเก็บตัวอย่างสะเก็ดผิวหนังเพื่อตรวจหาเชื้อ
- การเพาะเชื้อราในห้องแล็บ
- ตรวจด้วยแสง Wood’s Lamp เพื่อดูการเรืองแสงของเชื้อบางชนิด
การรักษานั้น ขึ้นอยู่กับความรุนแรงและชนิดของเชื้อรา โดยแพทย์อาจให้
- ยารับประทาน เช่น griseofulvin, terbinafine
- ยาทาภายนอก เช่น ketoconazole หรือ ciclopirox
- แชมพูยาฆ่าเชื้อ เช่น selenium sulfide หรือ zinc pyrithione
- การหลีกเลี่ยงการใช้ของร่วมกับผู้อื่น และการรักษาความสะอาดของศีรษะ
- เลี่ยงการอยู่ในที่อับชื้น หรือการสวมหมวกเป็นเวลานาน
- หากมีสัตว์เลี้ยง ควรตรวจสุขภาพสัตว์เป็นระยะ เพื่อป้องกันการติดเชื้อ
เชื้อราบนหนังศีรษะทำให้ผมร่วงถาวรได้จริงหรือ? คำตอบคือ “ได้” แต่ ไม่เสมอไป การที่เชื้อราทำให้ผมร่วงถาวรนั้นขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย โดยเฉพาะ “ระยะเวลา” ที่ปล่อยให้เชื้อราลุกลาม หากตรวจพบตั้งแต่เนิ่น ๆ และรักษาอย่างถูกวิธี ผมส่วนใหญ่มีโอกาสงอกใหม่ได้ตามปกติ แต่หากปล่อยทิ้งไว้จนเชื้อราทำลายรูขุมขนจนเกิดแผลเป็น ผมที่หลุดร่วงจะไม่สามารถงอกใหม่ได้อีก ซึ่งนั่นคือภาวะผมร่วงถาวรที่หลายคนกังวล
ดังนั้น หากเริ่มมีอาการคันศีรษะ ผื่นแดง ผมร่วงเป็นหย่อม หรือสงสัยว่าติดเชื้อรา ควรรีบพบแพทย์ผิวหนังเพื่อวินิจฉัย และรับการรักษาโดยเร็ว ก่อนที่ปัญหาจะลุกลามจนนำไปสู่ความเสียหายถาวรที่แก้ไขยาก ทุกปัญหาเส้นผม ที่ทำให้คุณกังวลใจ สามารถปรึกษาได้ฟรีกับทาง AAC Hair สามารถลงทะเบียนเพื่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่นี่
